هوش مصنوعی چیست؟

هوش مصنوعی (Artificial intelligence) یا به اختصار (AI) که امروزه با اصطلاح هوش مصنوعی AI نیز شناخته می‌شود، روشی نوین برای ساخت ابزارهایی هوشمند با الگوبرداری از هوش انسان می‌باشد. در واقع هوش مصنوعی مجموعه‌ای از سیستم‌های کامپیوتری است که می‌توانند بسیاری از کارها مانند استدلال کردن، تصمیم‌گیری، حل مسئله و غیره را تا حد زیادی شبیه انسان و گاهی حتی بهتر و دقیق‌تر از انسان انجام دهند.

1 – انواع هوش مصنوعی براساس قابلیت‌ ها :

هوش مصنوعی (AI) به طور کلی به دو دسته اصلی محدود و عمومی تقسیم می‌شود . هر کدام از این دسته‌ها دارای زیرشاخه‌ها و انواع مختلفی هستند . هوش مصنوعی محدود یا ضعیف (Narrow AI) فقط برای انجام وظایف خاصی طراحی شده است ، در حالی که هوش مصنوعی عمومی یا قوی (General AI) توانایی انجام هر کار فکری که یک انسان می‌تواند انجام دهد را دارد . هوش مصنوعی فوق هوشمند (Super AI) نیز یک مفهوم نظری است که به هوشی فراتر از هوش انسان اشاره دارد.

هوش مصنوعی ضعیف (Narrow AI)

هوش مصنوعی محدود یا (Weak AI) برای انجام یک کار واحد برنامه ریزی شده است، خواه بررسی آب و هوا ، بازی شطرنج یا تجزیه و تحلیل داده‌های خام برای تهیه یک گزارش باشد.

ویژگی‌های هوش مصنوعی ضعیف 

1 . انجام وظایف خاص: این نوع از هوش مصنوعی برای انجام یک یا چند کار خاص طراحی شده است، مانند تشخیص چهره، پردازش زبان طبیعی یا بازی‌های رایانه‌ای
2 . عدم توانایی در یادگیری عمومی: برخلاف هوش مصنوعی عمومی، هوش مصنوعی محدود نمی‌تواند از تجربیات خود یاد بگیرد و در زمینه‌های دیگر به کار ببرد.
3 . کارایی بالا در زمینه‌های مشخص: این نوع هوش مصنوعی معمولاً در زمینه‌هایی که برای آن طراحی شده است، عملکرد بسیار خوبی دارد و می‌تواند از داده‌ها و الگوریتم‌های پیچیده برای بهبود دقت و کارایی خود استفاده کند.

نمونه‌هایی از هوش مصنوعی ضعیف:

• دستیارهای مجازی مانند:  سیری اپل و الکسا آمازون
• چت بات‌ها: ChatGPT، Gemini یا چت بات واتسون IBM
• ماشین‌های خودران
• نرم افزار تشخیص چهره یا تصویر
• ابزارهای نقشه برداری و پیش بینی بیماری

هوش مصنوعی عمومی (General AI)

هوش مصنوعی عمومی (General artificial intelligence) که به عنوان هوش مصنوعی قوی نیز شناخته می‌شود می‌تواند دانش را از حوزه‌های مختلف درک کنند، یاد بگیرند، تطبیق دهند و اجرا کنند.
برخلاف Narrow AI که برای کارهای خاص طراحی شده است، هوش مصنوعی عمومی را می‌توان برای هر کاری اعمال کرد. هوش مصنوعی عمومی  می‌تواند مسائل را درک کند، قضاوت کرده و از تجربه خود بیاموزد، دقیقاً مانند یک انسان!
به این ترتیب ماشین ها را قادر می سازد تا دانش و مهارت های خود را در زمینه های مختلفی استفاده کنند.دانشمندان تاکنون نتوانسته اند به این فناوری به طور کامل دست یابند؛ زیرا برای ساخت ماشین هایی که بتوانند در حد نوع بشر توانمند باشند، باید از قابلیتی برای هوشیارسازی آن ها استفاده کنند.

ویژگی های هوش مصنوعی عمومی

1 .  NLP (پردازش زبان طبیعی)
2 . تشخیص تصویر
3 . استفاده گسترده در ربات‌ها
4 . استدلال‌چینی و بیان چرایی و دلیل یک عمل
5 . مسیریابی پیشرفته در نقشه‌های آنلاین
6 . تشخیص نمادها و تفکیک نمادهای ضدبشریت از انواع انسانی آن‌ها

نمونه‌هایی مشهور از فناوری‌های هوش مصنوعی عمومی :

• «یادگیری عمیق» (Deep Learning)
• «هوش مصنوعی مولد» (Generative AI)
• «پردازش زبان طبیعی» (Natural Language Processing | NLP)
• «بینایی ماشین» (Computer Vision)
• علم رباتیک

هوش مصنوعی فوق هوشمند (Super AI)

هوش مصنوعی برتر (Superintelligent AI) یکی از انواع هوش مصنوعی است که فراتر از هوش انسانی به حساب می‌آید و می‌تواند هر کاری را بهتر از انسان انجام دهد. چشم‌انداز ابر هوش مصنوعی نه صرفا شبیه‌سازی و درک احساسات انسانی است، بلکه شامل قابلیت برانگیختن عواطف، نیازها، باورها و آرزوهای انسانی نیز می‌شود. در حال حاضر، دستیابی به این هدف در حد یک فرضیه است. برخی ویژگی‌های برجسته ابر هوش مصنوعی شامل فکر کردن، حل معما، قضاوت کردن و تصمیم‌گرفتن به صورت مستقل است.

ویژگی هایی که ماشین ها و سیستم های مبتنی بر این نوع از هوش مصنوعی دارند عبارت اند از:

• احساسات
• اعتقادات
• نیاز ها
• خواسته ها
• تفکر
• توانایی حل معما
• قدرت تصمیم‌ گیری
• قدرت قضاوت

2 – انواع هوش مصنوعی براساس کارکرد :

در این بخش به انواع هوش مصنوعی از جنبه عملکردی پرداخته شده است که عموماً شامل ۴ دسته می‌شود.

هوش مصنوعی از نوع ماشین واکنشی (Reactive Machine)

ماشین های واکنش گرا یا انفعالی در حافظه خود اطلاعاتی ثبت نمی کنند.این سیستم‌ها قابلیت‌های محدودی دارند و دسترسی به حافظه و ذخیره درخواست‌های کاربران را ندارند. به‌عبارت دیگر، ماشین‌های واکنش‌گرا توانایی یادگیری از تجربه‌های قبلی و پاسخ‌گویی به اعمال جدید را ندارند.

هوش مصنوعی از نوع حافظه محدود(Limited Memory)

ماشین‌های حافظه محدود قابلیت‌های ماشین‌های واکنشی را هم به ارث برده‌اند و در کنار آن، می‌توانند از تجربه‌های گذشته درس بگیرند. بنابراین سیستم‌های Limited Memory از داده‌های به‌دست‌آمده در طول عملکرد خود برای تصمیم‌گیری استفاده می‌کنند.

درصد زیادی از تمام انواع هوش مصنوعی های امروزی مانند ربات‌های گفت‌وگو، ماشین‌های خودران، دستیاران مجازی و غیره در این دسته از هوش مصنوعی قرار می‌گیرند.

هوش مصنوعی از نوع نظریه ذهن(Theory of Mind)

در حالی که دو نوع قبلی هوش مصنوعی (ماشین‌های انفعالی و هوش مصنوعی با حافظه محدود) کاربرد گسترده‌ای دارند و به وفور یافت می‌شوند.در حال حاضر دو نوع بعدی هوش مصنوعی به عنوان یک مفهوم یا پروژه‌هایی تحقیقاتی وجود دارند. تئوری ذهن سطح بعدی سیستم‌های هوش مصنوعی است که محققان مشغول به نوآوری و توسعه آن هستند. هوش مصنوعی در سطح تئوری ذهن، قادر خواهد بود با تشخیص نیازها، احساسات، باورها و افکار را پردازش و درک کند. هوش هیجانی مصنوعی در حال حاضر یک صنعت نوپا و مورد علاقه محققان برجسته هوش مصنوعی است.

• ماشین Kismet نمونه عملی نظریه ذهن به حساب می‌آید که شامل یک روبات به شکل سر انسان است و توسط پژوهشگری در مرکز فناوری‌های ماساچوست (MIT) در اواخر دهه ۹۰ ساخته شد. Kismet می‌تواند از عواطف انسانی تقلید کند و آن‌ها را تشخیص دهد. هر دوی این توانمندی‌ها، پیشرفت‌های مهمی در نظریه ذهن و AI به حساب می‌آیند، اما Kismet قادر نیست تماس چشمی برقرار کند و به انسان‌ها توجه نشان دهد.

  

هوش مصنوعی از نوع خودآگاهی (Self Awareness)

هوش مصنوعی خودآگاه مرحله نهایی از توسعه هوش مصنوعی است که در حال حاضر فقط به صورت فرضی وجود دارد. هوش مصنوعی خودآگاه شبیه به مغز انسان عمل می‌کند هوش که به درجه خودآگاهی رسیده است. ایجاد این نوع هوش مصنوعی اگر نگوییم قرن‌ها بلکه ده‌ها سال تا تحقق آن فاصله داریم و هدف نهایی تمام تحقیقات حوزه هوش مصنوعی رسیدن به سطح خود آگاهی است.

1- کلیدواژه کانونی: هوش مصنوعی
2- عبارت های کلیدی:

3- علت انتخاب : این مطلب بر علم اساس روز دنیا بیشترین سرچ در گوگل داره و هر کسی به دنبال اطلاعات درباره هوش مصنوعی هست و همچنین هیچ سایتی به صورت خلاصه وار و کامل در مورد هوش مصنوعی نگفته بود.